Aktiv müşahidə erkən mərhələdəki xəstəliklərdə (məs., aşağı riskli prostat xərçəngi) dərhal cərrahiyyə və ya şüa terapiyasına başlamaq əvəzinə, mütəmadi analiz (PSA, MRT, USM, biopsiya) və müayinələrlə xəstəliyi yaxından izləmə strategiyasıdır. Məqsəd yan təsirləri azaltmaq və həyat keyfiyyətini qorumaqdır; riskin artması müşahidə olunarsa, dərhal aktiv müalicəyə keçilir.
Bu, təsadüfi “gözlə və gör” yanaşmasından fərqli olaraq, ciddi cədvəl əsasında aparılan planlı nəzarətdir.
“Nefro” – böyrək, “stoma” isə ağız və ya dəlik mənasına gəlir.
Xüsusilə də hidronefroz zamanı ifraz olunan sidiyin bədəndən xaric edilməsi üçün xəstənin böyrəyinə qoyulan, sintetik materialdan hazırlanmış boruya nefrostoma deyilir.
Urostomadan fərqli olaraq nefrostoma sidik kisəsinə yox, birbaşa bədəndən xaricə açılır.
Hematuriya sidikdə qanın və ya eritrositlərin olmasına deyilir.
Normalda sidikdə eritrosit olmamalıdır. Amma əgər varsa, eritrositlərin dəyişmiş və ya dəyişməmiş olmasına görə səbəbin yuxarı sidik yollarından (böyrək, sidik axarı), yoxsa aşağı sidik yollarından (sidik kisəsi, prostat vəzi, sidik kanalı) qaynaqlandığı haqqında danışmaq olar.
Anuriya (yunanca “an” inkar bildirir, “uron” isə “sidik” deməkdir) sidik kisəsinə sidiyin daxil olmaması və ya sutka ərzində 50 ml-dən az daxil olmasına deyilir.
İnkişaf mexanizminə görə anuriya böyrəkdənkənar, böyrəklə bağlı və sidik yollarının mexaniki tutulması ilə əlaqədar olur.
Anuriya zamanı təcili tədbirlər görülməsi tələb olunur.
Sfinkter (musculus sphincter) boşluqlu orqanı və ya hər hansı bir dəliyi sıxan sirkulyar əzələyə deyilir.
Məsələn, sidik kisəsinin sfinkteri sidik kisəsi əzələ qişasının orta qatının qalınlaşması ilə formalaşır və sidiyin çıxışını kontrol edir.
Anastomoz, tibbi termin olaraq iki boşluqlu orqan (damar, bağırsaq, sidik kanalı və s.) arasında süni və ya təbii şəkildə yaradılmış birləşmə deməkdir.
Cərrahiyyədə bu, adətən bir hissəsi kəsilmiş orqanın uclarının yenidən bir-birinə tikilərək keçiriciliyin bərpa edilməsidir.
“Uro” yunan mənşəli ouron sözündən gəlir və sidik deməkdir. “Stoma” isə ağız və ya dəlik mənasına gəlir.
Urostoma sidiyin bədəndən xaric edilməsini təmin etmək üçün əməliyyatla, süni şəkildə yaradılan xaricə açılan bir boşluq və ya bir dəlikdir.
Burada məqsəd orqanizmin itirdiyi funksiyanı (sidik ifrazını) əməliyyatla bərpa etməkdir.
Plasebo effekti xarici görünüşü və dadı dərmanı xatırladan, amma dərman olmayan bir maddəni (plasebonu) qəbul edərkən orqanizmdə müalicə effekti əldə olunmasına deyilir.
Multiparametrik MRT bir orqanın, xüsusən də prostat vəzin daha detallı və funksional məlumatlarını əldə etmək üçün bir neçə ayrı MRT texnikasını birləşdirən qabaqcıl bir görüntüləmə metodudur.
Multiparametrik MRT ilə toxumanın quruluşu, hüceyrə sıxlığını və qan təchizatı analiz edilir. Nəticədə daha dəqiq diaqnostika ilə orqanda xərçəng varsa, yerini müəyyənləşdirmək mümkün olur və biopsiyaların qarşısını almaq olur.
PI-RADS (Prostate Imaging – Reporting and Data System) prostat xərçəngi ehtimalını qiymətləndirmək üçün Multiparametrik MRT ilə istifadə edilən standartlaşdırılmış təsnifat sistemidir:
PI-RADS 1 – Çox aşağı risk
PI-RADS 2 – Aşağı risk
PI-RADS 3 – Orta risk
PI-RADS 4 – Yüksək risk
PI-RADS 5 – Çok yüksək risk
